شهر نئوم یک گیگاپروژه در راستای طرح چشم انداز 2030 عربستان سعودی است که اجزا و امکانات مختلف و عجیبی دارد که بعضی از آنها برای اولین بار در دنیا قرار است ایجاد شود. مهمترین امکانات و قابلیتهایی که در نئوم، جاهطلبانهترین پروژه جهان، عبارتند از: شهر خطی 170 کیلومتری در جنوب نئوم،100 درصد انرژی تجدیدپذیر، بدون جاده و بدون خودرو، تبدیل کشور به نیروگاه اقتصادی، ایجاد مقررات منحصر به فرد و مستقل از بقیه کشور، اولین منطقه خصوصی مشترک میان سه کشور عربستان و مصر و اردن، جمعآوری دادهها از نوع رفتار و زندگی مردم در راستای یک زندگی هوشمند. اکتبر 2017 محمد بن سلمان، برنامه ساخت شهر نئوم را اعلام کرد که 500 میلیارد دلار سرمایهگذاری نیاز دارد و شامل حمایت مستقیم دولت و صندوق سرمایهگذار دولتی و سرمایهگذاران داخلی و بین المللی میشود و این پروژه وابستگی قطعی به سرمایهگذاری داخلی و خارجی دارد. اما آیا پروژه نئوم برای مردم عربستان هم سودی دارد؟ شاید بهترین جمله برای فهم این موضوع، حرف محمد بن سلمان باشد که گفت نئوم یک شهر برای ایجاد شغل برای سعودیها نیست و نئوم برای تمام دنیاست و این در شرایطی است که بسیاری از جوانان عربستانی از کمبود شغل در این کشور رنج می برند. یکی از مسائلی که پروژه شهر نئوم با آن درگیر است بیرون کردن مردم منطقه هویتات از خانههایشان جمعیتی حدود 20 هزار نفر که قبیله آنها بیش از صد سال در این منطقه سکونت داشتند. انگار این پروژه سعودیها نیز مانند خیلی از پروژههای دیگرشان مانند شکستهای گذشته در تحقق جاهطلبیهای غیرواقعبینانهشان خیالبافی است. شاید مهمتر از همه، در نوامبر 1976، پادشاهی سعودی تلاش کرد تا کوههای یخ را از قطب جنوب بکشد تا آب کافی برای کشور تامین کند و برای این پروژه حداقل 100 میلیون دلار هزینه کرد. اما در نهایت مانند بسیاری از طرحهای دیگر لغو شد. توبی کریگ جونز، کارشناس نفت و آب در عربستان سعودی و نویسنده کتاب امپراطوری صحرا[1]، استدلال میکند که مگا شهر محمد بن سلمان آخرین گرایش طولانی مدت برای سرمایهگذاری در طرحهای بزرگ مانند پروژه قطب جنوب است. او پیشنهاد میکند که خاندان آل سعود بهتر است نفت و آب کافی را برای تقویت توسعه پایدار حفظ کنند. سعودیها چندین بار تا به حال در تعریف پروژهها و چشم اندازها شکست خوردهاند مانند چشم انداز 1970 و 2025 و با روند فعلی احتمالا چشم انداز 2030 نیز با شکست رو به رو شود. دلیل اصلی این مسئله نیز برای عدم تکمیل این پروژه، کمبود سرمایهگذاری است.[2] یکی از مدیران مستقر در خلیج فارس نقل میکند: «بسیار دشوار است که ببینیم این پول نه تنها برای نئوم، بلکه به تمام پروژههای بزرگ و جاهطلبیهای دیگر آنها خرج میشود. اگر آنها به نصف چیزی که انتظار دارند برسند، عالی است. اما در حال حاضر شکاف اعتباری بین آنچه گفته میشود و آنچه انجام میشود وجود دارد.» مدیر اجرایی ناشناس تردید خود را توضیح داد و گفت: «با همه این پروژهها، تا زمانی که کمی بیشتر از یک ویدیوی تبلیغاتی نباشد، افراد زیادی آنها را جدی نخواهند گرفت.[3]» عربستانیها از این خیالات زیاد دارند مانند برنامهای که قصد داشتند لیگ فوتبال عربستان را به یکی از بهترین لیگهای دنیا تا سال 2020 تبدیل کنند.
[1] Desert Kingdom
[2] https://capx.co/saudi-arabias-mega-city-project-is-doomed-to-failure/