تفسیر صفحه 487 قرآن کریم – مسجد دانشگاه فردوسی مشهد

بسم الله الرحمن الرحیم

تفسیر صفحه 487 قرآن کریم

دانشگاه فردوسی مشهد

 

آیات ۳۲ تا ۴۴ سوره شوری صفحه ۴۸۷

در آیه ۳۶ خداوند می‌فرمایند «فَمَا أُوتِيتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَمَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا…» چیزی که نصیب شما می‌شود متاعی از دنیا است؛ دنیا و دُنُو یعنی پستی متاع به کالایی گفته می‌شود که دو ویژگی داشته باشد:

۱- زود از بین برود.  ۲- ناچیز باشد اما «…وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَأَبْقَى لِلَّذِينَ آمَنُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ» چیزی که نزد خداست برای کسانی که ایمان آورده‌اند و توکل کردند بهتر و پایدارتر است؛

۸ ویژگی انسان‌های با توکل:

۱- «وَالَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ…» از گناهان کبیره و زشتی‌ها اجتناب می‌کنند؛ انواع گناه ۱- کبیره ۲- صغیره در تعریف گناهان کبیره بین اساتیدِ اخلاق، فُقَها و لُغَویون اختلاف نظر است مثلا فُقَها می‌گویند امام جماعت باید عدالت داشته باشد یکی از مصادیقِ عدالت این است که گناه کبیره انجام ندهد، تفاوت گناه کبیره و صغیره: نظر عموم فُقَها این است که گناه کبیره گناهی است که در قرآن یا روایات برای آن وعده‌ی عذاب داده شده مثلا کسی که ربا می‌خورد خداوند می‌فرمایند «…فِي بُطُونِهِمْ نَارًا…» «…يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ…» یا در رابطه با غِنا «…فِي الْعَذَابِ الْمُهِينِ» عذاب دردناک یعنی کسی که موسیقی حرام گوش داد نمی‌تواند امام جماعت بایستد گناه صغیره گناهی است که در قرآن یا روایات به آن وعده‌ی عذاب داده نشده؛ نکته: اگر کسی بر گناه صغیره اصرار کرد تبدیل به گناه کبیره می‌شود مثلا دروغی که انسان در شرایط خاصی می‌گوید گناه کبیره نیست اما اگر سه بار گفت کبیره می‌شود یا پوشیدن انگشتر طلا برای مرد شاید یکبار گناه کبیره نباشد هرچند در روایات داریم پیامبر جوانی دیدند که انگشتر طلا دست کرده بود فرمودند طلا است؟ گفت بله پیامبر انگشتر را پرت کردند و فرمودند هرکس آهنگِ جهنم کرده این کار را انجام دهد ابن عباس می‌گوید پیامبر با عصبانیت رفتند این جوان هم رفت گفتم انگشترت را جا گذاشتی گفت چیزی را که پیامبر پرت کنند آن را برنمی‌دارم از اینجا معلوم می‌شود این هم گناه کبیره حساب می‌شود حالا ممکن است به خاطر استمرارش باشد؛ اولین و بزرگ‌ترین گناه کبیره شرک و دومین یأس از رحمت خدا بعد دروغ و غیبت و رباخوری است، شهید آیت الله دستغیب در کتاب “گناهان کبیره” تعدادی از گناهان کبیره را بیان می‌کنند.

۲- «…وَإِذَا مَا غَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ» زمانیکه عصبانی می‌شوند دیگران را می‌بخشند کظم غیظ دارند؛ کَظم غیظ یعنی جلوی عصبانیت را بگیری که در سیره‌ی ائمه زیاد بوده مثلا کنیزی اشتباهی می‌کند می‌بیند امام سجاد عصبانی شدند می‌گوید «…وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ…» امام می‌فرماید عفو کردم می‌گوید «…وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ…» می‌فرمایند تو را آزاد کردم می‌گوید «…وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ» می‌فرمایند فلان باغ را هم به تو بخشیدم.

۳- «وَالَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ…» امر خدا را اجابت می‌کنند خداوند هر دستوری می‌دهد چشم می‌گویند.

۴- «…وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ…» نماز را اقامه می‌کنند؛ یکی از مصادیقِ اقامه نماز ترویجِ فرهنگ نماز است.

۵- «…وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَيْنَهُمْ…» در کارها با هم مشورت می‌کنند؛ «هُم» در «بَيْنَهُمْ» یعنی با متوکلین مشورت کنند کسی از مشورت کردن ضرر نکرده مگر با بد کسی مشورت کند مثلا روایت داریم با انسانِ حسود، بخیل، دروغگو، دنیا طلب و حریص مشورت نکنید انسان باید با شخص مؤمن و متخصص مشورت کند.

۶- «…وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ» از آن چیزی که خداوند به آنها روزی داده انفاق می‌کنند یعنی از بعضی چیزهایی که به آنها داده‌ایم انفاق می‌کنند سیره‌اش انفاق کردن است یکبار دوبار نیست يُنْفِقُونَ سیره‌اش فعل مضارع و انفاق است دنبال بهانه می‌گردد به مردم خدمت کند و خیر برساند.

۷- «وَالَّذِينَ إِذَا أَصَابَهُمُ الْبَغْيُ هُمْ يَنْتَصِرُونَ» زمانیکه ظلمی به آنها می‌رسد انتقام می‌گیرند؛ کسانی هستند که وقتی در بین دوستان قرار می‌گیرند «…رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ…» اما در مقابل دشمن «…أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ…» هستند بعضی از انسان‌ها برعکس هستند در مقابل دشمن ذلیل می‌شوند اما در مقابل دوستان گردن کُلفتی می‌کنند.

۸- «…وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ…» از هیچ چیز نمی‌ترسد حضرت علی علیه السلام در مقابل دشمن محکم «کَالجَبَلِ الرّاسِخِ» و در مقابل یتیمان با تواضع بودند.