بسم الله الرحمن الرحیم
تفسیر صفحه 453 قرآن کریم
دانشگاه فردوسی مشهد
آیات ۱ تا ۱۶ سوره ص صفحه ۴۵۳
کلیت این سوره بحثِ توحید و نبوت و معاد است در این سوره سرگذشت حضرت داوود، حضرت سلیمان و حضرت ایوب مطرح میشود، «ص وَالْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ» ص و سوگند به قرآنی که صاحبِ ذکر است؛ یکی از نامهای قرآن ذکر است در روایات داریم در شبانه روز حداقل ۵۰ آیه قرآن بخوانید که باعث تذکر میشود «لِكُلِّ شَيْءٍ زَكَاةٌ» هر چیزی زکاتی دارد زکاتِ گوش شنیدنِ حرف خوب است.
در روایت است که روزی حضرت علی علیه السلام به یکی از یارانش (کمیل) فرمودند بالای این تخته سنگ بنشین و حدیثی بخوان گفت من شما را نصیحت کنم؟! حضرت فرمودند بله انسان لازم دارد بعضی چیزها را بشنود.
خداوند در این صفحه سه دلیلی که کفار در مقابل پیامبر ایستادند را مطرح میفرمایند (ریشهیابی تفکر کفر در مقابل تفکر اسلام) «بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي عِزَّةٍ وَشِقَاقٍ»
۱- غرور و تکبر چون خودشان را بالاتر میدانستند در مقابل پیامبر قیام میکردند، از اول تا آخر تاریخ هر کس در مقابل خدا قرار میگیرد حتما یک ریشهی تکبر دارد اولین گناهِ عالَم به خاطر تکبر انجام شد إبلیس در مقابل حضرت آدم سجده نکرد گفت «…خَلَقْتَنِي مِنْ نَارٍ وَخَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ» من از آتش و او از گِل است من بر او برتری دارم، بسیاری از دشمنان جمهوری اسلامی به خاطر تکبر خودشان را بهتر میدانند بعد از امام این موضوع خیلی اتفاق افتاد گفتند چرا فلانی رهبر شود ما رهبر نشویم در کتابِ خاطرات آقای رفسنجانی هم نوشته شده یکی از همین افرادی که جزء ریزشهای انقلاب بود به خاطر تکبر در مقابل رهبر ایستاد، اکثر زیرآب زنیها و بدگوییها از تکبر است
۲- اختلاف یکی از ریشههای اختلاف تکبر است انسانی که تکبر دارد همیشه با مردم اختلاف دارد
۳- حسادت «أَأُنْزِلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ مِنْ بَيْنِنَا…» آيا از ميان ما قرآن بر او نازل شده؟! ریشهی اختلاف تکبر و حسادت است خداوند اولین و سومین گناهِ عالَم را بیان میکنند اولین گناهِ عالَم تکبر بود دومین گناهِ عالَم حرص حضرت آدم از آن درخت خورد و سومین گناهِ عالَم حسادت که قابیل به خاطر حسادت هابیل را کُشت اینها گناهانِ کلیدی و ریشهای است ممکن است انسان نماز بخواند روزه بگیرد خمس بدهد حج برود اما اگر حسادت و تکبر در وجودش باشد هیچ کدام از آنها برایش فایده ندارد، یکی از ایرادهای ما این است که گناهان را سطحی نگاه میکنیم یعنی اگر در بحثهای عَمَلی بپرسند یک گناه بد چیست؟ میگوید شرابخواری، شرابخواری گناهِ ریشهای است اما ریشهی آن چیست؟ زنا گناهِ کلیدی است اما ریشهی این چیست؟ در بحثهای اخلاقی هم همین طور یعنی میگوید فلانی خیلی اهل دعواست این ریشهی دعوا تکبر یا حسادت است ریشهی غیبت اکثرا تکبر یا حسادت است.
در آیه ۱۲ و ۱۳ خداوند نام ۷ گروه را تیتر وار بیان میفرمایند «كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ…» ۱- قوم نوح ۲- قوم عاد ۳- فرعون که بعد خداوند میفرمایند «…ذُو الْأَوْتَادِ» آنها مثلِ میخ بودند بعضیها گفتند این ذُو الْأَوْتَاد یک قبیلهای است ۴- قوم ثمود ۵- قوم لوط ۶- «…وَأَصْحَابُ الْأَيْكَةِ…» قوم حضرت شعیب، اگر ذُو الْأَوْتَاد را قوم حساب کنیم ۷ گروه و اگر حساب نکنیم ۶ گروه میشود خداوند میفرمایند «…أُولَئِكَ الْأَحْزَابُ» آنها گروههایی بودند که همه را از بین بردیم.