تفسیر صفحه 446 قرآن کریم – مسجد دانشگاه فردوسی مشهد

بسم الله الرحمن الرحیم

تفسیر صفحه ۴۴۶ قرآن کریم

دانشگاه فردوسی مشهد

 

آیات ابتدایی سوره صافات صفحه ۴۴۶

این سوره با سه سوگند شروع می‌شود که مُفسرین نظرات مختلفی در ترجمه‌ی این سوگندها دارند:

«وَالصَّافَّاتِ صَفًّا»۱- منظور صفوف نماز جماعت است، یکی از جاهایی که دعا مستجاب می‌شود هنگامی است که صفوف نمازگزارها به هم متصل شده

۲- به معنی صفوفی است که آماده‌ی جنگ و جهاد شده است، اینقدر این کار مهم و ارزشمند است که خدا به آن قسم یاد می‌کند

۳- مربوط به فرشته‌ها است چه زمانیکه اعمال را بالا می‌برند، چه زمانیکه روزی را می‌آوردند و چه زمانیکه قیامت را اعلام می‌کنند برای هر کدام از اینها هم دلیلی دارند مثلا برای قیامت می‌گویند در این صفحه خداوند بحث قیامت را مطرح می‌فرمایند «وَقَالُوا يَا وَيْلَنَا هَذَا يَوْمُ الدِّينِ» يَوْمُ الدِّين روز قیامت است یا «هَذَا يَوْمُ الْفَصْلِ…» این روز جدایی است یعنی قیامت؛

این صفوف قطعا عظمت خاصی دارند چون هم به صورت تأکیدی و هم به صورت نکره آمده، صَفًّا نکره است. « فَالزَّاجِرَاتِ زَجْرًا» و قسم به آن کسانی که منع می‌کنند زَجْرًا به معنای منع است

۱- مُبَلِغین دین، پیامبران یا ائمه معصومین هستند که مردم را از گناه منع می‌کنند

۲- ناهیانِ منکر هستند یعنی منع‌کنندگان از گناه

۳- زَّاجِرَاتِ و زَجَر در اینجا به معنی مَنَعَ نیامده به معنی حَمَلَ آمده یعنی کسانی که چیزی را حمل می‌کنند منظور فرشته‌ها هستند که اعمال، ابر و باد و… را حمل می‌کنند.

«فَالتَّالِيَاتِ ذِكْرًا» مُفسرین در رابطه با این آیه نظر واحدی دارند تَّالِيَات یعنی کسانی که تلاوت می‌کنند ذِكْرًا هم به معنی قرآن است، خداوند در قرآن برای سه چیز ذکر بیان می‌فرمایند:

۱- « إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ» ما ذکر (قرآن) را فرستادیم و قطعا آنرا حفظ می‌کنیم

۲- «… أَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي» نماز ذکر من است

۳- «… وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ…» اهل‌بیت یعنی کسانی که نام اهل‌بیت را تلاوت می‌کنند؛

خداوند قسم‌های محکمی بیان می‌کنند که بگویند «إِنَّ إِلَهَكُمْ لَوَاحِدٌ» قطعا خدای شما یکتاست؛ این جریان اینقدر قسم لازم داشت؟ بله چون مشکل این است که انسان کنار خدا، خدای دیگری که ممکن است پول، مدرک، خانه و… باشد قرار می‌دهد یا کسانی که ریا می‌کنند اگر قبول داشته باشند عزت و محبوبیت از خداست ریا نمی‌کنند؛ عالِمی منبر رفت گفت ای مردم تمام پیامبران، امامان، مراجع و بزرگان آمدند به شما بگویند که مشرک نباشید اما من امروز می‌گویم مردم مشرک باشید، همه‌ی زندگیِ شما برای دیگران شده حداقل یک کم هم برای خدا کار کنید. «رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَرَبُّ الْمَشَارِقِ» پروردگار آسمان‌ها و زمين و آنچه ميان آن دو است و پروردگار مشرق‌هاست؛ از این آیه کروی بودن زمین ثابت می‌شود چون اگر زمین صاف بود یک مشرق و مغرب داشت خداوند می‌فرمایند مشارق؛ تفاوت إله (الله) با رب در این است که الله خالق اما رب اداره‌کننده است، بسیاری از مشرکین و بت‌پرست‌ها الله بودن را قبول داشتند اما رب بودن را قبول نداشتند، دوران بت‌پرستی مردم قبول داشتند که خدایی هست اما الان بعضی از دانشمندها می‌گویند اصلا خدایی وجود ندارد و زمین و آسمان و کهکشان خود به خود خلق شده یعنی همان موقع از بعضی از پروفسورهای الان بیشتر می‌فهمیدند مثلا نظافتِ افرادِ کثیف آن دوران از نظافت بعضی از افراد عصر ما خیلی بهتر بود در همان دوران وقتی مدفوع و ادرار می‌کردند کمی خاک روی آن می‌ریختند ولی فرانسوی‌ها تا ۳۰۰ سال پیش همین کار را هم نمی‌کردند مجلل‌ترین کاخ دنیا که کاخ ورسا در فرانسه است دستشویی ندارد، چرا عطر فرانسوی معروف است؟ چون فرانسوی‌ها خودشان را نمی‌شستند و همیشه بدنشان بو می‌داد حالا امروز برای ما ادعای تمدن هم می‌کنند.