بسم الله الرحمن الرحیم
سلسله جلسات تفسیر صفحه ای قرآن کریم
تفسیر صفحه 1 – جلسه 1
تفسیر سوره حمد
مسجد امام رضا علیه السلام – دانشگاه فردوسی مشهد
1-چرا سوره حمد را در همه نمازها میخوانیم؟
سوره حمد ویژگی هایی انحصاری دارد که هیچ سوره ای در قرآن ندارد؛ مانند:
- تنها سوره ای هست که از زبان مخلوق با خالق است و بقیه سوره ها از زبان خالق با مخلوق هست
- تنها سوره ای هست که دوبار نازل شده، یک بار در مکه و یک بار در مدینه
- تنها سوره ای هست که در آن، بدون هیچ شکی بسم الله الرحمن الرحیم همراه سوره نازل شده است و قطعا بسم الله جزو خود سوره هست
- نام و ویژگی های آن در سوره دیگری از قرآن آمده است؛ «سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ. و به راستى به تو سبع المثانى [=سوره فاتحه] و قرآن بزرگ را عطا كرديم»…یک هفت آیه به تو دادیم و کل قرآن را
- نام های بسیار زیادی دارد؛ مثلا میگویند: حمد، فاتحه الکتاب، ام الکتاب، شفا، ذکر و… نام های آن در قرآن آمده است
- یکی از سوری هست که توصیه شده در هنگام عیادت از بیمار و سر قبور مردگان و… خوانده شود. روایت داریم که اگر سوره حمد را به 3مرتبه سوره توحید در کنار شخص متوفی بخوانی آمرزیده میشود، و اگر کنار یک مریض بخوانی (ترجیحا 70 بار) شفا پیدا میکند
- سوره حمد، تنها سوره ای هست که خواندنش در همه نمازها واجب است
2-ماجرای امام علی علیه السلام که فرمودند: «من باء بسم الله هستم» چیه؟
حضرت علی قرآن را برای ابن عباس تفسیر کردند و فرمودند: «کل قرآن در نیمه اول قرآن هست، کل نیمه اول در جزء اول است، کل جزء اول در سوره اول است، کل سوره اول درآیه اول است، کل سوره اول در آیه اول است، کل آیه اول در کلمه اول است، کل کلمه اول در حرف اول است، تمام حرف اول در آن نقطه اش است و من نقطه بسم الله الرحمن الرحیم هستم…» این روایت یعنی ورود به قرآن و مفاهیم قرآن، از دایره اهل بیت علیهم اسلام امکان پذیر است و به جز اهل بیت، مفسر دیگری برای قرآن وجود ندارد.
همانطور که قرآن میفرماید «الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ »، آنها مفسران در قرآن هستند…
3-چرا باید هر کاری رو با «بسم الله الرحمن الرحیم» شروع کنیم؟
باء بسم الله الرحمن الرحیم، باء استعانت است؛ یعنی کمک گرفتن در هر کاری؛ اگر دارید درس میخوانید و بسم الله میگید یعنی کمک گرفتن در درس خواندن، اگر هنگام طبابت بسم الله میگید یعنی کمک میگیرم در طبابت؛ و کمک گرفتن در هر کاری….
[هر کاری با نام خدا شروع نشود ابتر است…]
4-چرا نمیشه نماز رو به فارسی بخونیم؟
«اسم» به معنای نشانه است یا برتری است.
الله، نام خاص خداوند و جزو نام هایی است که نام بشر نیست، اسمی است که ترجمه نمیشود و لفظ «خدا»، معنی «الله» را نمیرساند. «الله» خود کلمه اش هم معنی دارد، اگر الف آن را برداریم «لله» معنی دارد، لامش را بردارید «له ملک السماوات و الارض…» باز برای خداست لامش را بردارید هُ… همان هو الذی…
پس یکی از دلایلی که ما نمیتوانیم نماز را فارسی بخوانیم این است که نمیتوانیم این الفاظ را ترجمه کنیم؛ اگر یک روز توانستید اسم عَلَم را ترجمه کنید؛ نماز رابه فارسی بخوانید؛ مثلا وقتی اسم کسی «حسن» است، نمیتوانید او را نیکو یا زیبا صدا بزنید؟ چون اسم خاص است و اسم علم را نمیتوان ترجمه کرد.
5-چرا خدا به کافران هم رحمت دارد؟ پس چه فرقی بین آنها با مسلمان هاست؟!
«رحمان» و «رحیم» هر دو به معنای رحمت است اما یکی رحمت خاص و دیگری رحمت عام. (ترجمه دقیق این دو کلمه را هم هنوز کسی پیدا نکرده است)
ما دو جور لطف داریم؛ یک لطفی عام است و برای همه؛ اما برخی بخشش ها فقط برای مومن است مثل «ولایت».
فقط مومنان هستند که نعمت ولایت بر آنهاست… و به برکت این ولایت اکسیژن و دیگر الطاف عام هم هست؛ چرا که اگر حجت نباشد زمین اهلش را می بلعد اما نعمت پذیرش ولایت مال خواص است یعنی مومنان.